Foyda solig‘i
XII BO‘LIM · 10 bob · 2 485 test · 69 tuzilish testi
Soliq bazasiga tuzatish kiritish
Rasmiy matnni lex.uz da o‘qish ↗
Bu bobning audio darslari hali tayyor emas.
Ustoz sharhi
Qirq oltinchi bob — soliq bazasiga tuzatish va zararlarni o‘tkazish. Bu bob kichik, lekin juda amaliy.
Uch yuz o‘ttiz ikkinchi modda — daromad va xarajatlarga tuzatish. To‘rtta holat: tovar yoki sug‘urta mukofoti qaytarilsa; bitim shartlari o‘zgarsa; narx o‘zgarsa yoki chegirma berilsa; xizmatdan voz kechilsa. Bu QQSdagi ikki yuz ellik yettinchi moddaga juda o‘xshaydi!
Muddat: kafolatli tovar — kafolat muddati ichida; sug‘urta — shartnoma bekor bo‘lganda; qolganlari — bir yil ichida. Tuzatish holat yuz bergan soliq davrida kiritiladi.
Uch yuz o‘ttiz uchinchi modda — zararlarni kelgusiga o‘tkazish. Agar xarajat daromaddan ko‘p bo‘lsa — zarar. Bu zarar keyingi yillar foydasini kamaytiradi: butun summasiga yoki bir qismiga. Faqat yil yakuni bo‘yicha. Bir necha yillik zararlar ular ko‘rilgan ketma-ketlikda o‘tkaziladi.
Masalan: o‘tgan yili yuz million zarar ko‘rdingiz, bu yil yuz ellik million foyda — soliq faqat ellik milliondan.
Uch yuz o‘ttiz to‘rtinchi — qayta tashkil etishda zarar vorisga o‘tadi, aktivlar ulushiga qarab.
Uch yuz o‘ttiz beshinchi — konsolidatsiyalashgan guruh zararlari.
Uch yuz o‘ttiz oltinchi — maxsus holatlar: ishonchli boshqaruv zarari muassisning bazasini kamaytirmaydi; xizmat ko‘rsatuvchi xo‘jaliklar zarari alohida; muomaladagi bo‘lmagan qimmatli qog‘ozlar zarari alohida.
Yakun: to‘rtta tuzatish holati, bir yil muddat; zarar — keyingi yillarga, ketma-ketlikda. Barakalla!
To‘liq matn
Qirq oltinchi bob. Soliq bazasiga tuzatish kiritish.
Uch yuz o‘ttiz ikkinchi modda. Daromadlar va xarajatlarga tuzatish kiritish.
Birinchi qism. Hisobot soliq davridagi daromad (xarajatlar) miqdorining soliq bazasini aniqlashda ilgari daromad (xarajat) deb e’tirof etilgan summa doirasida ko‘payishi yoki kamayishi tuzatish kiritish deb e’tirof etiladi.
Ikkinchi qism. Daromadlar va xarajatlarga quyidagi hollarda tuzatish kiritilishi lozim:
Birinchi band. tovarlar, shuningdek sug‘urtalanuvchiga sug‘urta mukofoti to‘liq yoki qisman qaytarilganda;
Ikkinchi band. bitim shartlari o‘zgartirilganda;
Uchinchi band. narxlar o‘zgartirilganda, sotib oluvchi tomonidan chegirmadan foydalanilganda;
To‘rtinchi band. ko‘rsatilgan xizmatlardan voz kechilganda.
Uchinchi qism. Ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan daromadlar va xarajatlarga tuzatish kiritish quyidagicha amalga oshiriladi:
To‘rtinchi qism. kafolat muddati belgilangan tovarlar (xizmatlar) bo‘yicha - kafolat muddati doirasida;
Beshinchi qism. sug‘urta mukofotlari bo‘yicha - shartnomani bekor qilish paytida;
Oltinchi qism. boshqa hollarda - bir yillik muddat doirasida.
Yettinchi qism. Ushbu moddaga muvofiq daromadlar va xarajatlarga tuzatish kiritish mazkur moddaning ikkinchi qismida ko‘rsatilgan hollar yuzaga kelganligini tasdiqlovchi hujjatlar asosida amalga oshiriladi. Bunda tovarni (xizmatni) sotuvchi ushbu Kodeksning ikki yuz ellik yettinchi moddasida nazarda tutilgan tartibda tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilishdan olingan daromadga tuzatish kiritadi.
Sakkizinchi qism. Ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan hollarda daromadlar va xarajatlarga tuzatish kiritish mazkur hollar sodir bo‘lgan soliq davrida amalga oshiriladi.
To‘qqizinchi qism. Daromadlar va xarajatlarga tuzatish kiritish soliq to‘lovchi soliq solishning umumbelgilangan tartibiga o‘tgan taqdirda ham amalga oshiriladi, bundan tuzatish kiritilayotgan daromadlar bo‘yicha soliq imtiyozlarini qo‘llash hollari mustasno.
Uch yuz o‘ttiz uchinchi modda. Zararlarni kelgusiga o‘tkazish.
Birinchi qism. Ushbu bo‘limda nazarda tutilgan daromadlar va xarajatlarga kiritilgan tuzatishlarni inobatga olgan holda chegirilishi lozim bo‘lgan xarajatlarning jami daromaddan oshib ketishi soliq to‘lovchining zarari deb e’tirof etiladi.
Ikkinchi qism. Muomaladagi qimmatli qog‘ozlar va muddatli bitimlarning muomaladagi moliyaviy vositalariga doir operatsiyalar bo‘yicha zararlar tadbirkorlik faoliyatidan ko‘rilgan zararlar deb e’tirof etiladi.
Uchinchi qism. Oldingi soliq davrida (davrlarida) ushbu moddaning birinchi qismiga muvofiq hisoblab chiqarilgan zarari (zararlari) bo‘lgan soliq to‘lovchi joriy soliq davrining foydasini ushbu ko‘rilgan zararning butun summasiga yoki ushbu summaning bir qismiga kamaytirishga haqlidir.
Izoh: yetti yuz qirq bir sonli qonun, ikki ming yigirma bir-yil tahririda.
To‘rtinchi qism. Soliq bazasi oldingi soliq davrida (davrlarida) ko‘rilgan zarar summasiga faqat joriy soliq davrining yakunlari bo‘yicha kamaytirilishi mumkin.
Beshinchi qism. Bir kalendar yildan ortiq yillarda ko‘rilgan zararlar ular ko‘rilgan ketma-ketlikda o‘tkaziladi.
Oltinchi qism. Bosh bankdan umidsiz qarzlarni oluvchi shu’ba tashkiloti tomonidan ko‘rilgan zararlar kelgusi davrlarga o‘tkazilmaydi.
Yettinchi qism. Zararlarni o‘tkazishning alohida hollardagi o‘ziga xos xususiyatlari ushbu Kodeksning uch yuz o‘ttiz to‘rtinchi – uch yuz o‘ttiz oltinchi moddalarida nazarda tutilgandir.
Uch yuz o‘ttiz to‘rtinchi modda. Qayta tashkil etilganda zararlarni o‘tkazish.
Birinchi qism. Qayta tashkil etish munosabati bilan o‘tkaziladigan zararlar soliq to‘lovchilar bo‘lgan huquqiy vorislar o‘rtasida taqsimlash balansi asosida o‘tkaziladigan aktivlar qiymatining qayta tashkil etilayotgan yuridik shaxs aktivlari qiymatidagi taqsimlash balansini tuzish sanasidan oldingi sanadagi holatiga ko‘ra solishtirma miqdoriga mutanosib ravishda taqsimlanadi va ushbu Kodeksning uch yuz o‘ttiz uchinchi moddasida nazarda tutilgan tartibda o‘tkaziladi.
Ikkinchi qism. Huquqiy voris bo‘lgan soliq to‘lovchi qayta tashkil etilgan taqdirda, uning ilgari o‘z faoliyatini tugatgan soliq to‘lovchidan ko‘rgan zararlari o‘tkazilmaydi.
Uch yuz o‘ttiz beshinchi modda. Soliq to‘lovchilarning konsolidatsiyalashgan guruhi bo‘yicha zararlarni o‘tkazish.
Birinchi qism. Ushbu Kodeks uch yuz o‘ttiz uchinchi moddasining qoidalari soliq to‘lovchilarning konsolidatsiyalashgan guruhiga nisbatan ushbu moddada belgilangan o‘ziga xos xususiyatlar hisobga olingan holda qo‘llaniladi.
Ikkinchi qism. Agar soliq to‘lovchilarning konsolidatsiyalashgan guruhi oldingi soliq davrida (davrlarida) zarar (zararlar) ko‘rgan bo‘lsa, bunday guruhning mas’ul ishtirokchisi joriy soliq davrining konsolidatsiyalashgan soliq bazasini zararning butun summasiga yoki ushbu summaning bir qismiga kamaytirishga haqli.
Uchinchi qism. Soliq to‘lovchilar konsolidatsiyalashgan guruhining ishtirokchisi konsolidatsiyalashgan guruh tarkibidan chiqib ketganidan keyin (ushbu guruh faoliyatini tugatgandan keyin):
Birinchi band. joriy soliq davrining soliq bazasini mazkur guruh faoliyat ko‘rsatgan davrda ko‘rilgan zararning summasiga (ushbu summaning bir qismiga) kamaytirishga haqli emas;
Ikkinchi band. joriy soliq davrining soliq bazasini mazkur ishtirokchi tomonidan u soliq to‘lovchilar konsolidatsiyalashgan guruhining ishtirokchisi bo‘lmagan soliq davrlarining yakunlari bo‘yicha ko‘rilgan zarar summasiga (ushbu summaning bir qismiga) ushbu moddada nazarda tutilgan tartibda va shartlarda kamaytirishga haqli.
Izoh: yetti yuz qirq bir sonli qonun, ikki ming yigirma bir-yil tahririda.
To‘rtinchi qism. Agar soliq to‘lovchilar konsolidatsiyalashgan guruhining ishtirokchisi mazkur guruhdagi o‘zining ishtirok etish davrida qo‘shib yuborish yoki qo‘shib olish shaklida qayta tashkil etilgan bo‘lsa, mazkur guruh tarkibidan chiqib ketganidan keyin (ushbu guruh faoliyatini tugatganidan keyin) bu ishtirokchi joriy soliq davrining soliq bazasini o‘zi huquqiy vorisi bo‘lgan soliq to‘lovchilarning konsolidatsiyalashgan guruhi ishtirokchilari bo‘lmagan bunday qayta tashkil etilgan soliq to‘lovchilar soliq davri yakunlari bo‘yicha qayta tashkil etilgan soliq to‘lovchidan olingan zararlar summasiga (shu summaning bir qismiga) ushbu moddada nazarda tutilgan tartibda va shartlarda kamaytirishga ham haqli.
Beshinchi qism. Agar soliq to‘lovchilar konsolidatsiyalashgan guruhining ishtirokchisi mazkur guruhdagi o‘zining ishtirok etish davrida yuridik shaxsni bo‘lish yo‘li bilan yangidan tashkil etilgan bo‘lsa, mazkur guruh tarkibidan chiqib ketganidan keyin (ushbu guruh faoliyatini tugatganidan keyin) bu ishtirokchi joriy soliq davrining soliq bazasini o‘zi huquqiy vorisi bo‘lgan soliq to‘lovchilarning konsolidatsiyalashgan guruhi ishtirokchilari bo‘lmagan bunday qayta tashkil etilgan yuridik shaxs soliq davri yakunlari bo‘yicha qayta tashkil etilgan soliq to‘lovchidan olingan zararlar summasiga (shu summaning bir qismiga) ushbu moddada nazarda tutilgan tartibda va shartlarda, ushbu Kodeksning to‘qson ikkinchi moddasini hisobga olgan holda kamaytirishga ham haqli.
Uch yuz o‘ttiz oltinchi modda. Operatsiyalarning ayrim turlari bo‘yicha zararlarni o‘tkazishning o‘ziga xos xususiyatlari.
Birinchi qism. Yuridik shaxsning mol-mulk majmui sifatidagi korxonani ustav fondida (ustav kapitalida) ishtirok etish ulushini realizatsiya qilishdan yoki uning boshqacha tarzda chiqib ketishidan ko‘rilgan zarar realizatsiya qilingan (chiqib ketgan) aktivlarga aynan o‘xshash aktivlarni realizatsiya qilishdan (ularning chiqib ketishidan) olingan daromadlar hisobidan kompensatsiya qilinadi.
Ikkinchi qism. Ishonchli boshqaruv shartnomasi bo‘yicha ko‘rilgan zararlar ishonchli boshqaruv muassisining soliq bazasini belgilashda hisobga olinmaydi. Bunday zararlar ushbu ishonchli boshqaruvning kelgusidagi daromadlariga o‘tkaziladi.
Uchinchi qism. Oddiy shirkat shartnomasida (birgalikdagi faoliyat to‘g‘risidagi shartnomada) ishtirok etishdan sheriklarning (ishtirokchilarning) olgan zarari ishonchli shaxsda ushbu oddiy shirkat oladigan kelgusi daromadlarga o‘tkaziladi.
To‘rtinchi qism. Xizmat ko‘rsatuvchi xo‘jaliklardan ko‘rilgan zararlar birgalikda aniqlanadi va tadbirkorlik faoliyatidan olinadigan soliq bazasini aniqlashda hisobga olinmaydi. Bunday zararlar shu xizmat ko‘rsatuvchi xo‘jaliklardan olinadigan kelgusi daromadlarga o‘tkaziladi.
Beshinchi qism. Muomalada bo‘lmagan qimmatli qog‘ozlar va muddatli bitimlarning muomalada bo‘lmagan moliyaviy vositalariga doir operatsiyalar bo‘yicha zararlar alohida aniqlanadi va xuddi shunday operatsiyalardan olingan daromadlar hisobidan har bir soliq bazasi doirasida kompensatsiya qilinadi.
Izoh: yetti yuz qirq bir sonli qonun, ikki ming yigirma bir-yil tahririda.
