Foyda solig‘i

XII BO‘LIM · 10 bob · 2 485 test · 69 tuzilish testi

42-bob · 294–296 moddalar

Soliq to‘lovchilar, soliq solish obyekti va soliq bazasi

Rasmiy matnni lex.uz da o‘qish ↗

Bu bobning audio darslari hali tayyor emas.

Ustoz sharhi

Assalomu alaykum! Bugundan foyda solig‘ini o‘rganamiz. Bu Soliq kodeksining o‘n ikkinchi bo‘limi, ikki yuz to‘qson to‘rtinchi moddadan uch yuz oltmish uchinchi moddagacha. O‘nta bob bor. Birinchi bob — qirq ikkinchi bob. Unda uchta savolga javob bor: kim to‘laydi, nimaga to‘laydi va qaysi summadan to‘laydi. Ikki yuz to‘qson to‘rtinchi modda — soliq to‘lovchilar. Oltita toifa: Birinchi — O‘zbekiston rezidenti bo‘lgan yuridik shaxslar. Ya’ni bizning oddiy firmalarimiz. Ikkinchi — doimiy muassasa orqali ishlaydigan chet el kompaniyalari. Uchinchi — O‘zbekistondagi manbalardan daromad oladigan norezidentlar. To‘rtinchi — konsolidatsiyalashgan guruhning mas’ul ishtirokchisi. Beshinchi — daromadi bir milliard so‘mdan oshgan yoki o‘zi xohlab o‘tgan yakka tartibdagi tadbirkor. Oltinchi — oddiy shirkatning ishonchli shaxsi. Diqqat! Aylanmadan olinadigan soliq to‘lovchilar foyda solig‘ini to‘lamaydi. Bu xuddi QQSdagidek. Va eslatma: Prezidentning yuzinchi farmoni bilan umumiy rejimga o‘tish chegarasi bazaviy hisoblash miqdorining o‘n ikki ming baravariga oshirilgan. Ikki yuz to‘qson beshinchi modda — soliq solish obyekti. Obyekt — foyda. Foyda nima? Yuridik shaxs uchun oddiy formula: jami daromad minus chegiriladigan xarajatlar. Norezident uchun — O‘zbekistondagi manbadan olingan daromad. Shirkat uchun — birgalikdagi faoliyat natijasi. Ikki yuz to‘qson oltinchi modda — soliq bazasi. Baza — soliq solinadigan foyda summasi. U yil boshidan o‘sib boruvchi yakun bilan hisoblanadi. O‘tgan yillardagi zararlar bazani kamaytiradi — bu qirq oltinchi bobda. Natura shaklidagi daromad bitim narxida olinadi, lekin narx bozordan farq qilsa, transfert narx qoidalari qo‘llanadi. Yakun: Olti toifa to‘lovchi. Obyekt — foyda, ya’ni daromad minus xarajat. Baza — o‘sib boruvchi yakun. Aylanma solig‘i to‘lovchilar — to‘lamaydi.

To‘liq matn

Qirq ikkinchi bob. Soliq to‘lovchilar, soliq solish obyekti va soliq bazasi. Ikki yuz to‘qson to‘rtinchi modda. Soliq to‘lovchilar. Birinchi qism. Quyidagilar foyda solig‘ining soliq to‘lovchilari (bundan buyon ushbu bo‘limda soliq to‘lovchilar deb yuritiladi) deb e’tirof etiladi: Birinchi band. O‘zbekiston Respublikasining soliq rezidentlari bo‘lgan yuridik shaxslar (bundan buyon ushbu bo‘limda yuridik shaxslar deb yuritiladi); Ikkinchi band. O‘zbekiston Respublikasining norezidentlari bo‘lgan yuridik shaxslar, shuningdek O‘zbekiston Respublikasida faoliyatni doimiy muassasalar orqali amalga oshiradigan, yuridik shaxs tashkil etmagan holdagi chet el tuzilmalari (bundan buyon ushbu bo‘limda faoliyatni doimiy muassasa orqali amalga oshiruvchi norezidentlar deb yuritiladi); Uchinchi band. O‘zbekiston Respublikasidagi manbalardan daromadlar oluvchi O‘zbekiston Respublikasi norezidentlari bo‘lgan yuridik shaxslar (bundan buyon ushbu bo‘limda norezidentlar deb yuritiladi); To‘rtinchi band. soliq to‘lovchilar konsolidatsiyalashgan guruhining mas’ul ishtirokchilari bo‘lgan yuridik shaxslar; Beshinchi band. soliq davrida tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilishdan olgan daromadlari bir milliard so‘mdan ortiq bo‘lgan yoki o‘z ixtiyori bilan foyda solig‘ini to‘lashga o‘tgan yakka tartibdagi tadbirkorlar; Oltinchi band. oddiy shirkat shartnomasi (birgalikdagi faoliyat to‘g‘risidagi shartnoma) doirasida amalga oshiriladigan faoliyat bo‘yicha oddiy shirkatning ishonchli shaxsi. Ikkinchi qism. Soliq to‘lovchilarning konsolidatsiyalashgan guruhi ishtirokchilari (bundan buyon ushbu bo‘limda konsolidatsiyalashgan guruh ishtirokchilari deb yuritiladi) soliq to‘lovchilarning konsolidatsiyalashgan guruhi bo‘yicha foyda solig‘ining mazkur guruh mas’ul ishtirokchisi tomonidan hisoblab chiqarish uchun zarur bo‘lgan qismi bo‘yicha soliq to‘lovchilarning majburiyatlarini bajaradi. Uchinchi qism. Ushbu Kodeksning o‘ttiz oltinchi moddasi to‘qqizinchi qismiga muvofiq agent vazifalarini amalga oshiruvchi jismoniy shaxs, ushbu modda birinchi qismining ikkinchi bandiga muvofiq soliq to‘lovchi deb e’tirof etiladi. To‘rtinchi qism. Agar ushbu Kodeksda boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo‘lsa, aylanmadan soliq to‘lovchi shaxslar soliq to‘lovchilar hisoblanmaydi. Ikki yuz to‘qson beshinchi modda. Soliq solish obyekti. Birinchi qism. Soliq to‘lovchi tomonidan olingan foyda foyda solig‘i (bundan buyon ushbu bo‘limda soliq deb yuritiladi) bo‘yicha soliq solish obyekti hisoblanadi. Ikkinchi qism. Ushbu bo‘lim maqsadida quyidagilar foyda deb e’tirof etiladi: Birinchi band. yuridik shaxs uchun - ushbu bo‘limda nazarda tutilgan jami daromad va xarajatlar o‘rtasidagi farq; Ikkinchi band. faoliyatni doimiy muassasa orqali amalga oshiruvchi norezident uchun - ushbu Kodeksning qirq to‘qqizinchi bobida belgilangan o‘ziga xos xususiyatlar inobatga olingan holda, ushbu bo‘limda nazarda tutilgan doimiy muassasaning faoliyati bilan bog‘liq bo‘lgan jami daromad (shu jumladan bunday doimiy muassasaning faoliyati bilan bog‘liq bo‘lgan, O‘zbekiston Respublikasidan tashqaridagi manbalardan olingan daromadlar) va xarajatlar o‘rtasidagi farq; Uchinchi band. norezident uchun - ushbu Kodeksning ellikinchi bobida belgilangan xususiyatlar inobatga olingan holda, O‘zbekiston Respublikasidagi manbalardan olingan daromadlar; To‘rtinchi band. yakka tartibdagi tadbirkor uchun - ushbu Kodeksning ellik birinchi bobida belgilangan o‘ziga xos xususiyatlar inobatga olingan holda, ushbu bo‘limda nazarda tutilgan jami daromad va xarajatlar o‘rtasidagi farq; Beshinchi band. zimmasiga oddiy shirkat ishlarini yuritish yuklatilgan shaxs uchun - birgalikda ishlab chiqarilgan tovarni (ko‘rsatilgan xizmatni) realizatsiya qilishdan olingan daromad va birgalikda ishlab chiqarilib realizatsiya qilingan tovarga (xizmatga) to‘g‘ri keladigan birgalikdagi faoliyatga kiritilgan mablag‘lar summasi o‘rtasidagi farq. Ikki yuz to‘qson oltinchi modda. Soliq bazasi. Birinchi qism. Ushbu Kodeksning ikki yuz to‘qson beshinchi moddasiga muvofiq aniqlanadigan, soliq solinishi lozim bo‘lgan foyda summasi soliq bazasi hisoblanadi. Ikkinchi qism. Soliq bazasini ushbu bo‘limda belgilangan tartibda va shartlarda aniqlashda soliq to‘lovchi daromadlarining va (yoki) xarajatlarining (zararlarining) ayrim turlari maxsus qoidalar bo‘yicha inobatga olinishi yoki inobatga olinmasligi mumkin. Uchinchi qism. Soliq to‘lovchi ushbu bo‘limga muvofiq foydani va zararni hisobga olishning umumiy tartibidan farq qiladigan tartibi nazarda tutilgan operatsiyalar bo‘yicha daromadlarning (xarajatlarning) alohida-alohida hisobini yuritadi. To‘rtinchi qism. Soliq bazasi, agar ushbu Kodeksning qirq sakkiz va ellikinchi boblarida boshqacha qoida belgilanmagan bo‘lsa, soliq davri boshlanganidan e’tiboran ortib boruvchi yakun bilan aniqlanadi. Beshinchi qism. Soliq to‘lovchi tomonidan hisobot (soliq) davrida ko‘rilgan zararlar soliq solish maqsadlarida soliq bazasini ushbu Kodeksning qirq oltinchi bobida belgilangan tartibda va shartlarda kamaytiradi. Oltinchi qism. Soliq bazasi nazorat qilinadigan chet el kompaniyalarining ushbu Kodeksning VII bo‘limi va uch yuz o‘ttiz birinchi moddasiga muvofiq belgilanadigan umumiy foydasini ham o‘z ichiga oladi. Yettinchi qism. Soliq bazasiga ushbu bo‘limda belgilangan hollarda va tartibda tuzatishlar kiritiladi. Sakkizinchi qism. Soliq to‘lovchining daromadlariga va (yoki) xarajatlariga (zararlariga) ushbu Kodeksning VI bo‘limida nazarda tutilgan hollarda tuzatishlar kiritiladi. To‘qqizinchi qism. Natura shaklidagi daromadlar va xarajatlar, agar ushbu qismda boshqacha tartib nazarda tutilmagan bo‘lsa, soliq to‘lovchi tomonidan bitimning haqiqiy narxidan kelib chiqqan holda inobatga olinadi. Agar bunday bitimdagi tovarlarning (xizmatlarning) narxi ularning bozor narxidan farq qilsa va bunday farqlanish soliq to‘lovchining soliq bazasi kamayishiga yoki zarari ko‘payishiga olib kelsa, soliq bazasi ushbu Kodeksning VI bo‘limiga muvofiq belgilanadigan bozor narxlaridan kelib chiqqan holda aniqlanadi.
Savol berish