Qo‘shilgan qiymat solig‘i

X BO‘LIM · 8 bob · 1 615 test · 77 tuzilish testi

31-bob · 237–238 moddalar

Soliq to‘lovchilar va soliq solish obyekti

Rasmiy matnni lex.uz da o‘qish ↗

Ustoz sharhi

To‘liq matn (qism va bandlar bilan)

Ustoz sharhi

Assalomu alaykum! Bugun qo‘shilgan qiymat solig‘ini birga o‘rganamiz. Xavotir olmang, hammasini oddiy tilda, misollar bilan tushuntiraman. Qo‘shilgan qiymat solig‘i — Soliq kodeksining o‘ninchi bo‘limida, ikki yuz o‘ttiz yettinchi moddadan ikki yuz sakson ikkinchi moddagacha. To‘qqizta bob bor. Ularni bitta zanjir qilib eslab qoling: Kim? Qayerda? Ozod. Baza. Stavka. Nol. Hisobla. Alohida. Elektron. Yana bir marta: Kim, Qayerda, Ozod, Baza, Stavka, Nol, Hisobla, Alohida, Elektron. Birinchi savol — kim to‘laydi? Bu ikki yuz o‘ttiz yettinchi modda. Oltita toifa bor, bularni barmoq bilan sanab chiqamiz. Bir — O‘zbekiston yuridik shaxslari. Ya’ni MChJ, aksiyadorlik jamiyati va boshqalar. Ikki — yakka tartibdagi tadbirkor. Kodeksda: daromadi bir milliard so‘mdan oshsa yoki o‘zi xohlab o‘tsa. Lekin diqqat! Prezidentning yuzinchi farmoni bilan ikki ming yigirma oltinchi yil birinchi iyundan umumiy rejimga o‘tish chegarasi bazaviy hisoblash miqdorining o‘n ikki ming baravariga ko‘tarildi. Bu taxminan besh milliard ikki yuz sakson million so‘m. Imtihonda kodeks raqamini ham, farmonni ham bilishingiz kerak. Uch — chet el kompaniyasi, agar xizmati yoki tovari O‘zbekistonda sotilgan deb hisoblansa. To‘rt — doimiy muassasa orqali ishlaydigan chet el kompaniyasi. Besh — oddiy shirkat, ya’ni birgalikdagi faoliyatda ishlarni yurituvchi ishtirokchi. Olti — bojxona chegarasidan tovar olib o‘tuvchi. Ya’ni importchi. Kim to‘lamaydi? Ikkitasi: davlat organlari va aylanmadan olinadigan soliq to‘lovchilar. Lekin bitta muhim istisno bor — import! Masalan, aylanma solig‘idagi kichik firma Xitoydan mol olib kelsa, baribir bojxonada QQS to‘laydi. Buni unutmang, imtihonda tez-tez so‘raladi. QQS to‘lovchi maxsus ro‘yxatda turadi va guvohnoma oladi. Guvohnoma tartibini Vazirlar Mahkamasi belgilaydi. Ikki yuz o‘ttiz sakkizinchi modda — nimaga soliq solinadi? Ikkita narsa: O‘zbekistonda sotilgan tovar va xizmat, hamda import. Nimaga solinmaydi? To‘rtta holat. Yodlang: Shaxsiy, Qayta tashkil, Ishonchli, Valyuta. Masalan, tadbirkor o‘zining oilaviy mashinasini sotdi — bu QQS emas. Lekin biznesda ishlatgan uskunasini sotsa — QQS bo‘ladi. Ko‘rdingizmi farqni? Valyuta ayirboshlash — QQS yo‘q. Faqat numizmatika, ya’ni kolleksiya tangalari bundan mustasno. Zo‘r! Birinchi mavzu tugadi. Endi kalit so‘zlarni takrorlang: Yuridik, YaTT, Chet, Doimiy, Shirkat, Bojxona. To‘lamaydi: Davlat va Aylanma. Obyekt emas: Shaxsiy, Qayta tashkil, Ishonchli, Valyuta. Testda omad!

To‘liq matn

Birinchi qism. O‘n raqamli bo‘lim tuzilishi. Qo‘shilgan qiymat solig‘i Soliq kodeksining Maxsus qismida, o‘n raqamli bo‘limda. U ikki yuz o‘ttiz yettinchi moddadan ikki yuz sakson ikkinchi moddagacha. Bo‘limda to‘qqizta bob bor: o‘ttiz birinchidan o‘ttiz to‘qqizinchigacha. Zanjirni takrorlang: Kim. Qayerda. Ozod. Baza. Stavka. Nol. Hisobla. Alohida. Elektron. O‘ttiz birinchi bob — soliq to‘lovchilar va soliq solish obyekti. Moddalar: ikki yuz o‘ttiz yetti va ikki yuz o‘ttiz sakkiz. O‘ttiz ikkinchi bob — realizatsiya aylanmasi va joyi. Ikki yuz o‘ttiz to‘qqiz — aylanma. Ikki yuz qirq — tovar joyi. Ikki yuz qirq bir — xizmat joyi. Ikki yuz qirq ikki — aylanma sanasi. O‘ttiz uchinchi bob — soliqdan ozod etish. Ikki yuz qirq uchdan ikki yuz qirq oltigacha. Qirq to‘rt — moliyaviy xizmatlar. Qirq besh — sug‘urta. Qirq olti — ozod import. O‘ttiz to‘rtinchi bob — soliq bazasi. Ikki yuz qirq yettidan ikki yuz ellik yettigacha. Qirq to‘qqiz — lizing. Ellik — vositachilik. Ellik to‘rt — import. Ellik besh — chet ellik sotganda soliq agenti. Ellik olti — davlat mol-mulki. Ellik yetti — bazaga tuzatish. O‘ttiz beshinchi bob — stavka va davr. Ikki yuz ellik sakkiz — stavka: o‘n ikki foiz va nol foiz. Ikki yuz ellik to‘qqiz — soliq davri: bir oy. O‘ttiz oltinchi bob — nol darajali stavka. Ikki yuz oltmishdan ikki yuz oltmish to‘rtgacha. Oltmish — eksport. Oltmish bir — eksportni tasdiqlash. Oltmish uch — xalqaro tashish. O‘ttiz yettinchi bob — hisoblab chiqarish va to‘lash. Ikki yuz oltmish beshdan ikki yuz yetmish to‘rtgacha. Oltmish olti — hisobga olish. Oltmish yetti — hisobga olinmaydigan soliq. Yetmish uch — hisobot va to‘lov, keyingi oyning yigirmanchi sanasigacha. Yetmish to‘rt — soliqni qoplash. O‘ttiz sakkizinchi bob — alohida hollar. Ikki yuz yetmish beshdan yetmish yettigacha. O‘ttiz to‘qqizinchi bob — elektron xizmat ko‘rsatuvchi chet el kompaniyalari. Ikki yuz yetmish sakkizdan ikki yuz sakson ikkigacha. Ikkinchi qism. Ikki yuz o‘ttiz yettinchi modda. Soliq to‘lovchilar. Olti toifa. Yodlang: Yuridik. YaTT. Chet. Doimiy. Shirkat. Bojxona. Birinchi: O‘zbekiston yuridik shaxslari. Ikkinchi: yakka tartibdagi tadbirkor — daromadi bir milliard so‘mdan oshsa yoki ixtiyoriy o‘tsa. Uchinchi: chet el yuridik shaxsi — realizatsiya joyi O‘zbekiston bo‘lsa. Bu band sakkiz yuz to‘qson birinchi qonun bilan, ikki ming yigirma to‘rtinchi yildan. To‘rtinchi: doimiy muassasa orqali ishlovchi chet el kompaniyasi. Beshinchi: oddiy shirkat ishlarini yurituvchi ishtirokchi. Oltinchi: bojxona chegarasidan tovar olib o‘tuvchi — bojxona qonunchiligi bo‘yicha. Belgilangan hollarda majburiyatni soliq agenti bajaradi. To‘lovchi emas: Davlat va Aylanma. Davlat organlari — o‘z vazifalari doirasida; Prezident yoki Vazirlar Mahkamasi qarori bilan to‘lovchi bo‘lishi mumkin. Aylanma solig‘i to‘lovchilar ham QQS to‘lovchi emas. Istisno — import. Import qilsa, bojxonada QQS to‘laydi. QQS to‘lovchi maxsus ro‘yxatda turadi va guvohnoma oladi. Guvohnoma tartibini Vazirlar Mahkamasi belgilaydi. Uchinchi qism. Ikki yuz o‘ttiz sakkizinchi modda. Soliq solish obyekti. Ikkita obyekt: O‘zbekiston joyidagi aylanma va import. Doimiy muassasa aylanmasi — o‘z faoliyatidan. To‘rtta obyekt emas. Yodlang: Shaxsiy. Qayta tashkil. Ishonchli. Valyuta. Shaxsiy — tadbirkorlikka aloqasi yo‘q mulk. Qayta tashkil — huquqiy vorisga o‘tkazish. Ishonchli — ishonchli boshqaruvga berish va qaytarish. Valyuta — lekin numizmatika istisno. To‘rtinchi qism. O‘zgarishlar. Olti yuz sakson uchinchi qonun, ikki ming yigirma birinchi yil — bojxona bandi. Sakkiz yuz o‘n ikkinchi qonun — o‘n ikki foiz stavka, davlat organlari, maxsus ro‘yxat va guvohnoma. Ikki ming yigirma uchinchi yildan. Sakkiz yuz to‘qson birinchi qonun — chet el shaxslari. Ikki ming yigirma to‘rtinchi yildan. Bir ming bir yuz sakkizinchi qonun — ikki ming yigirma oltinchi yildan. YaTT va o‘zini o‘zi band qilganlar uchun aylanma solig‘i bir foiz. Chegaraga yetgan kundan QQSga o‘tiladi. Yangi ochilganlarga proporsiya. Prezidentning yuzinchi farmoni, ikki ming yigirma oltinchi yil yigirma oltinchi may. Birinchi iyundan umumiy rejimga o‘tish chegarasi bazaviy hisoblash miqdorining o‘n ikki ming baravari, taxminan besh milliard ikki yuz sakson million so‘m. Savdo, umumiy ovqatlanish va xizmat ko‘rsatish uchun olti foizlik soddalashtirilgan QQS va nol foiz foyda solig‘i, ikki ming o‘ttizinchi yilgacha. Zanjirni yana takrorlang: Kim. Qayerda. Ozod. Baza. Stavka. Nol. Hisobla. Alohida. Elektron. Beshinchi qism. Moddalarning to‘liq matni. Ikki yuz o‘ttiz yettinchi modda. Soliq to‘lovchilar. Birinchi qism. O‘zbekiston Respublikasida tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi va yoki tovarlarni, xizmatlarni realizatsiya qiluvchi quyidagilar qo‘shilgan qiymat solig‘ini to‘lovchilar deb e’tirof etiladi: Birinchi band. O‘zbekiston Respublikasining yuridik shaxslari. Ikkinchi band. Tovarlarni, xizmatlarni realizatsiya qilishdan olingan daromadi soliq davrida bir milliard so‘mdan oshgan yoxud ixtiyoriy ravishda qo‘shilgan qiymat solig‘ini to‘lashga o‘tgan yakka tartibdagi tadbirkorlar. Uchinchi band. O‘zbekiston Respublikasi hududida tovarlarni, xizmatlarni realizatsiya qiluvchi chet el yuridik shaxslari, shuningdek chet davlatning qonunchiligiga muvofiq tadbirkor sifatida ro‘yxatdan o‘tgan va tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi jismoniy shaxslar, agar bunday tovarlarni, xizmatlarni realizatsiya qilish joyi deb O‘zbekiston Respublikasi e’tirof etilsa. Izoh: uchinchi band ikki ming yigirma uchinchi yil yigirma sakkizinchi dekabrdagi sakkiz yuz to‘qson birinchi sonli qonun tahririda, ikki ming yigirma to‘rtinchi yil birinchi yanvardan kuchga kiradi. To‘rtinchi band. Faoliyatni O‘zbekiston Respublikasida doimiy muassasalar orqali amalga oshiruvchi chet el yuridik shaxslari. Beshinchi band. Oddiy shirkat shartnomasi, ya’ni birgalikdagi faoliyat to‘g‘risidagi shartnoma doirasida amalga oshiriladigan faoliyat bo‘yicha — oddiy shirkatning ishlarini yuritish vazifasi zimmasiga yuklatilgan ishonchli shaxs, oddiy shirkatning ishtirokchisi. Oltinchi band. O‘zbekiston Respublikasining bojxona chegarasi orqali tovarlarni olib o‘tuvchi shaxslar. Mazkur shaxslar bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikka muvofiq qo‘shilgan qiymat solig‘ini to‘lovchilar deb e’tirof etiladi. Izoh: oltinchi band ikki ming yigirma birinchi yil yigirma birinchi apreldagi olti yuz sakson uchinchi sonli qonun tahririda. Ikkinchi qism. Qo‘shilgan qiymat solig‘i bo‘yicha soliq majburiyatlari ushbu bo‘limda belgilangan hollarda va tartibda soliq agentlari tomonidan bajariladi. Uchinchi qism. Quyidagilar soliq to‘lovchilar deb hisoblanmaydi, bundan birinchi qismning oltinchi bandida nazarda tutilgan hollar mustasno: Birinchi band. Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari — o‘z zimmasiga yuklatilgan vazifalarni amalga oshirish doirasida. Bunda davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Vazirlar Mahkamasining qaroriga asosan qo‘shilgan qiymat solig‘ini to‘lovchilar deb e’tirof etilishi mumkin. Izoh: bu band ikki ming yigirma ikkinchi yil o‘ttizinchi dekabrdagi sakkiz yuz o‘n ikkinchi sonli qonun tahririda, ikki ming yigirma uchinchi yil birinchi yanvardan kuchga kiradi. Ikkinchi band. Aylanmadan olinadigan soliqni to‘lovchi shaxslar. To‘rtinchi qism. Soliq to‘lovchilar soliq organlarida qo‘shilgan qiymat solig‘ini to‘lovchi sifatida maxsus ro‘yxatdan o‘tkazish hisobida turadi. Izoh: to‘rtinchi qism sakkiz yuz o‘n ikkinchi sonli qonun tahririda, ikki ming yigirma uchinchi yil birinchi yanvardan. Beshinchi qism. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan quyidagilarning tartibi belgilanadi: soliq organlarida soliq to‘lovchi sifatida maxsus ro‘yxatga olish hisobiga qo‘yilganlik to‘g‘risidagi guvohnomani berish; guvohnomaning amal qilishini to‘xtatib turish, qayta tiklash, tugatish yoki uni bekor qilish; guvohnoma o‘z vaqtida berilmaganligi yoki uni berish rad etilganligi yoxud guvohnomaning amal qilishi to‘xtatib turilganligi, tugatilganligi yoki bekor qilinganligi, shuningdek o‘z vaqtida qayta tiklanmaganligi munosabati bilan soliq organining qarori ustidan shikoyat qilish; soliq to‘lovchi sifatida maxsus ro‘yxatga olish hisobidan chiqarish. Izoh: beshinchi qism sakkiz yuz o‘n ikkinchi sonli qonun bilan qo‘shilgan, ikki ming yigirma uchinchi yil birinchi yanvardan kuchga kiradi. Ikki yuz o‘ttiz sakkizinchi modda. Soliq solish obyekti. Birinchi qism. Quyidagilar soliq solish obyektidir: Birinchi band. Realizatsiya qilish joyi O‘zbekiston Respublikasi bo‘lgan tovarlarni, xizmatlarni realizatsiya qilish bo‘yicha aylanma. Ikkinchi band. O‘zbekiston Respublikasi hududiga tovarlarni olib kirish. Ikkinchi qism. Faoliyatni O‘zbekiston Respublikasida doimiy muassasa orqali amalga oshiruvchi chet el yuridik shaxslari tovarlarni, xizmatlarni realizatsiya qilish bo‘yicha aylanmani bunday doimiy muassasaning faoliyatidan kelib chiqqan holda belgilaydi. Uchinchi qism. Quyidagilar soliq solish obyekti hisoblanmaydi: Birinchi band. Yakka tartibdagi tadbirkor tomonidan o‘z tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish bilan bog‘liq bo‘lmagan shaxsiy, oilaviy mol-mulkni realizatsiya qilish. Ikkinchi band. Yuridik shaxs qayta tashkil etilayotganda uning mol-mulkini huquqiy vorisga yoki huquqiy vorislarga o‘tkazish. Uchinchi band. Ishonchli boshqaruvning muassisi tomonidan mol-mulkni ishonchli boshqaruvchiga berish va ishonchli boshqaruv shartnomasining amal qilish muddati tugagan taqdirda, ishonchli boshqaruvchining o‘zi ishonchli boshqaruvga berilgan mol-mulkni qaytarishi. To‘rtinchi band. Milliy valyuta yoki chet el valyutasi muomalasi bilan bog‘liq operatsiyalarni amalga oshirish, bundan numizmatika maqsadlari mustasno.
Savol berish