Soliq imtiyozlari

Maxsus mavzu · 10 mavzu · 1 767 test · 25 tuzilish testi

1-mavzu · 75–75 moddalar

Soliq imtiyozlari: umumiy qoidalar (75-modda)

Bu bobning audio darslari hali tayyor emas.

Ustoz sharhi

Assalomu alaykum! Bugun soliq maslahatchisi uchun eng kerakli mavzulardan biri — soliq imtiyozlarini o‘rganamiz. Mijozlar sizdan eng ko‘p so‘raydigan savol shu bo‘ladi: "Menga qanday imtiyoz bor?" Yetmish beshinchi modda — imtiyoz nima? Imtiyoz — ayrim soliq to‘lovchilarga boshqalarga nisbatan beriladigan afzallik: soliqdan ozod qilish, stavkani pasaytirish, bazani kamaytirish va hokazo. Diqqat, imtihon savoli: soliqni bo‘lib-bo‘lib to‘lash yoki muddatni kechiktirish — imtiyoz emas! Imtiyozlar Soliq kodeksi bilan beriladi. Imtiyoz individual bo‘lishi mumkin emas, ya’ni bitta firma uchun alohida imtiyoz berilmaydi. Foyda solig‘i bo‘yicha Prezident qarori bilan faqat tezlashtirilgan amortizatsiya kabi imtiyozlar berilishi mumkin. Imtiyozdan huquqiy asos yuzaga kelgan paytdan foydalaniladi. Agar imtiyoz bo‘shagan mablag‘ni aniq maqsadga yo‘naltirish sharti bilan berilgan bo‘lsa va mablag' maqsadsiz ishlatilsa — soliq penya bilan undiriladi. Har bir imtiyozga soliq organi maxsus identifikatsiya kodi beradi. Endi juda muhim amaliy qoida: mol-mulk solig‘i va yer solig‘i imtiyozlari faqat ikki shart birga bajarilsa qo‘llanadi. Birinchi — o‘tgan yildagi sotishdan jami daromad shu imtiyoz summasidan katta bo‘lsin. Ikkinchi — har bir xodimga har oy eng kam ish haqining kamida ikki baravari to‘lansin va xodimlar soni kamida uch nafar bo‘lsin. Bu shartlar qo‘llanmaydi: chet el investitsiyali korxonalarga, mahsulot taqsimoti bitimi ishtirokchilariga, notijorat va budjet tashkilotlariga, nogironlar jamoat birlashmalari korxonalariga va ikki ming yigirma oltinchi yilgacha maqom olgan maxsus iqtisodiy zona ishtirokchilariga. Yakun: kechiktirish — imtiyoz emas; individual imtiyoz yo‘q; mol-mulk va yer imtiyozi uchun ikki shart — daromad imtiyozdan katta, ish haqi ikki baravar va kamida uch xodim. Barakalla!

To‘liq matn

To‘qsoninchi bob. Soliq imtiyozlari: umumiy qoidalar. Yetmish beshinchi modda. Soliq imtiyozlari. Birinchi qism. Soliq to‘lovchilarning ayrim toifalariga boshqa soliq to‘lovchilarga nisbatan soliq to‘g‘risidagi qonunchilikda nazarda tutilgan afzalliklar, shu jumladan soliqni to‘lamaslik yoki ularni kamroq miqdorda to‘lash imkoniyati soliq imtiyozlari deb e’tirof etiladi. Izoh: olti yuz sakson uch sonli qonun, ikki ming yigirma bir-yil tahririda. Ikkinchi qism. Soliq to‘lovchiga soliqlarni to‘lash bo‘yicha muddatni kechiktirish (bo‘lib-bo‘lib to‘lash) imkoniyati berilishi soliq imtiyozlari hisoblanmaydi. Uchinchi qism. Agar ushbu moddaning beshinchi qismida boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo‘lsa, soliq imtiyozlari ushbu Kodeks bilan taqdim etiladi. To‘rtinchi qism. Soliq imtiyozlari individual xususiyatga ega bo‘lishi mumkin emas. Beshinchi qism. Ayrim soliqlar bo‘yicha soliq imtiyozlari, qo‘shilgan qiymat solig‘i, foyda solig‘i, aksiz solig‘i solinadigan mahsulotlar ishlab chiqarilganda va (yoki) realizatsiya qilinganda aksiz solig‘i, yer qa’ridan foydalanganlik uchun soliqdan, foydali qazilmalarni qazib olganlik uchun maxsus renta solig‘i va suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqdan tashqari, ushbu moddaning yettinchi qismi qoidalarini hisobga olgan holda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlari bilan faqat belgilangan soliq stavkasini kamaytirish, lekin ko‘pi bilan ellik foizga kamaytirish tarzida va ko‘pi bilan uch yil muddatga berilishi mumkin. Izoh: bir ming yuz sakkiz sonli qonun, ikki ming yigirma besh-yil tahririda. Oltinchi qism. Foyda solig‘i bo‘yicha soliq imtiyozlari O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlari bilan, faqat amortizatsiya qilinadigan asosiy vositalarni tezlashtirilgan amortizatsiya qilish huquqini berish tarzida, uch yildan ortiq bo‘lmagan muddatga beriladi. Izoh: bir ming yuz sakkiz sonli qonun, ikki ming yigirma besh-yil tahririda. Yettinchi qism. Ushbu Kodeksda boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo‘lsa, soliq to‘lovchilar soliqlar bo‘yicha imtiyozlardan tegishli huquqiy asoslar yuzaga kelgan paytdan e’tiboran ularning butun amal qilish davri mobaynida foydalanishga yoki soliq imtiyozidan foydalanishdan voz kechishga yoxud undan foydalanishni bir yoki bir necha soliq davrlarida to‘xtatib turishga haqli, bundan qo‘shilgan qiymat solig‘idan ozod etiladigan tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilish mustasno. Sakkizinchi qism. Soliqlar bo‘yicha imtiyozlar soliq solishdan bo‘shagan mablag‘larni aniq maqsadlarga yo‘naltirishi sharti bilan berilishi mumkin. Bunday mablag‘lar maqsadli ishlatilmagan taqdirda maqsadsiz ishlatilgan mablag‘lar summasi belgilangan tartibda penya hisoblangan holda budjetga undirilishi lozim. Soliqlar bo‘yicha imtiyozlar berilishi munosabati bilan bo‘shagan va mazkur imtiyozlarning amal qilish davrida foydalanilmagan mablag‘lar summasi berilgan imtiyozlarning amal qilish muddati tugaganidan so‘ng bir yil davomida ularni taqdim etishda belgilangan maqsadlar uchun yo‘naltirilishi mumkin. Bunda belgilangan muddatda foydalanilmagan mablag‘lar budjetga o‘tkazilishi lozim. To‘qqizinchi qism. Qo‘shilgan qiymat solig‘i bo‘yicha imtiyozlar, shu jumladan tovarlar O‘zbekiston Respublikasining hududiga olib kirilishida (importida) soliq solishdan bo‘shagan mablag‘larni aniq maqsadlarga yo‘naltirish sharti bilan, berilishi mumkin emas. O‘ninchi qism. O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki, uning Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi bosh boshqarmalari, O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining muassasalari, shuningdek Omonatlarni kafolatlash agentligi ushbu Kodeksda nazarda tutilgan soliqlarni to‘lashdan ozod etiladi, bundan ijtimoiy soliq va O‘zbekiston Respublikasining hududiga tovarlarni olib kirishda (importida) to‘lanadigan qo‘shilgan qiymat solig‘i mustasno. Izoh: bir ming o‘ttiz bir sonli qonun, ikki ming yigirma besh-yil tahririda. O‘n birinchi qism. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi va viloyatlar xalq deputatlari Kengashlari turistik zonalarda joylashgan alohida sanatoriy-kurort obyektlari egallagan yer uchastkalariga nisbatan mol-mulk solig‘i va yer solig‘ining kamaytirilgan soliq stavkalarini belgilash yoki soliq to‘lashdan ozod qilish huquqiga ega. Izoh: olti yuz ellik to‘qqiz sonli qonun, ikki ming yigirma-yil tahririda. O‘n ikkinchi qism. Ushbu Kodeksning to‘rt yuz sakson uchinchi moddasida, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining yoki O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlarida yuridik shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliqni hamda yuridik shaxslardan olinadigan yer solig‘ini to‘lashdan to‘liq ozod qilish tarzida berilgan soliq imtiyozlariga ega bo‘lgan soliq to‘lovchilar mazkur soliqlarni ushbu soliqlardan hisoblangan summaning bir foizi miqdorida to‘laydi. Izoh: yetti yuz oltmish yetti sonli qonun, ikki ming yigirma ikki-yil tahririda. O‘n uchinchi qism. Soliq imtiyozlarini hisobga olish soliq organlari tomonidan axborot tizimlaridan foydalangan va soliq imtiyozlarining har bir turiga maxsus identifikatsiya kodini bergan holda amalga oshiriladi. Izoh: yetti yuz qirq bir sonli qonun, ikki ming yigirma bir-yil tahririda. O‘n to‘rtinchi qism. Yuridik shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliq va yuridik shaxslardan olinadigan yer solig‘i bo‘yicha berilgan soliq imtiyozlari joriy soliq davrida soliq to‘lovchilar tomonidan o‘tgan kalendar yil yakunlari bo‘yicha quyidagi shartlar bir vaqtning o‘zida bajarilgan taqdirda qo‘llaniladi: O‘n beshinchi qism. tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilishdan olingan jami daromad yuridik shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliq va (yoki) yuridik shaxslardan olinadigan yer solig‘i bo‘yicha foydalanilgan soliq imtiyozining summasidan oshganda; O‘n oltinchi qism. har bir xodimga har oyda mehnatga haq to‘lash eng kam miqdorining ikki baravaridan kam bo‘lmagan oylik ish haqi hisoblanganda va xodimlarning yillik o‘rtacha soni kamida uch nafarni tashkil etganda. O‘n yettinchi qism. Ushbu moddaning o‘n to‘rtinchi qismida nazarda tutilgan shartlarni aniqlashda: O‘n sakkizinchi qism. soliq to‘lovchi tomonidan taqdim etilgan aniqlashtirilgan soliq hisobotlari; O‘n to‘qqizinchi qism. soliq davri yakunlari bo‘yicha soliq hisobotlarini taqdim etish muddati yetib kelmagan taqdirda, oxirgi o‘n ikki oyda tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilish bo‘yicha aylanma inobatga olinadi. Yigirmanchi qism. Ushbu moddaning o‘n to‘rtinchi qismida nazarda tutilgan shartlar quyidagilarga nisbatan qo‘llanilmaydi: Yigirma birinchi qism. to‘g‘ridan-to‘g‘ri xususiy chet el investitsiyalari ishtirokidagi yuridik shaxslarga; Yigirma ikkinchi qism. mahsulot taqsimotiga oid bitim ishtirokchilariga; Yigirma uchinchi qism. notijorat tashkilotlarga va budjet tashkilotlariga; Yigirma to‘rtinchi qism. yagona ishtirokchilari nogironligi bo‘lgan shaxslarning jamoat birlashmalari bo‘lgan va xodimlarining umumiy sonida nogironligi bo‘lgan shaxslar kamida ellik foizni tashkil etadigan hamda nogironligi bo‘lgan shaxslarning mehnatiga haq to‘lash fondi mehnatga haq to‘lash umumiy fondining kamida ellik foizini tashkil etadigan yuridik shaxslarga; Yigirma beshinchi qism. ikki ming yigirma oltinchi yil birinchi yanvarga qadar maxsus iqtisodiy zona ishtirokchisi maqomini olgan yuridik shaxslarga. Yigirma oltinchi qism. Soliq davri davomida yangi tashkil etilgan soliq to‘lovchilarga, shu jumladan yangi taqdim etilgan soliq imtiyozlariga nisbatan ushbu moddaning o‘n to‘rtinchi qismi qoidalari keyingi soliq davri yakunlari bo‘yicha qo‘llaniladi, bundan qayta tashkil etilgan yuridik shaxslar mustasno. Izoh: bir ming yuz sakkiz sonli qonun, ikki ming yigirma besh-yil tahririda.
Savol berish